Đâu là những yếu tố cần thiết để tạo nên một chiếc mâm đĩa than vinyl (turntable) tốt? Cùng 3kShop tìm hiểu thông qua bài viết này nhé!

Mâm đĩa than Vinyl (hay còn gọi là Turntable) có phương thức hoạt động khá đơn giản: xoay đĩa ở một tốc độ ổn định và tạo ra âm thanh bằng đầu kim. Độ chính xác khi chiếc turntable làm việc sẽ quyết định chất lượng âm thanh mà nó tạo ra. Dưới đây là những tính năng quan trọng nhất để tạo thành một chiếc turntable tốt, và chúng sẽ có các ảnh hưởng khác nhau đến chất âm cuối cùng.

1. Tạ đối trọng (counterweight)

Tính năng cho phép tùy chỉnh tạ đối trọng là vô cùng cần thiết khi chọn mua mâm than. Thường thì đây sẽ là một núm xoay gắn trên tonearm để bạn có thể thay đổi lực tỳ cho đầu kim (lực nhấn của kim lên bề mặt đĩa). Lực tỳ chính xác sẽ giúp đảm bảo chất lượng âm thanh và không làm hư hại đĩa khi sử dụng lâu dài. Nếu chỉnh tạ đối trọng quá nặng, đầu kim sẽ bị vênh lên và làm “nhảy đĩa”, trong khi nếu chỉnh quá nhẹ, kim sẽ nhấn nặng hơn trên bề mặt đĩa và có thể làm hư hỏng rãnh âm. Trước khi chỉnh lực dò kim, tốt nhất bạn nên cân bằng lại tonearm ở mức tốt nhất có thể.

2. Chống trượt (anti-skate)

nhung-yeu-to-lam-nen-mot-chiec-mam-dia-than-vinyl-turntable-tot

Chống trượt là tùy chỉnh để tránh tonearm bị kéo về trung tâm đĩa khi đĩa đang xoay. Từ đó làm cho kim dò tỳ mạnh vào hai bên của rãnh âm trên mặt đĩa. Đĩa vinyl thường có 2 kênh âm thanh gồm channel bên trái và channel bên phải, chính là hai bên của rãnh âm. Nếu không chỉnh chống trượt hợp lý, rãnh âm có thể sẽ bị mòn nhanh hơn ở một bên và làm âm thanh của kênh loa tương ứng bị nhỏ. Thường thì mức chống trượt sẽ được thiết lập tương ứng với lực tỳ của kim, tuy nhiên cũng có một số trường hợp ngoại lệ khác. Những chiếc turntable với tonearm dạng thẳng (khác với dạng hình chữ S) đôi khi sẽ không có núm chỉnh chống trượt vì nó không cần phải chỉnh.

3. Cần cueing

Cần cueing bắt buộc phải có ở một chiếc turntable tốt. Nó có nhiệm vụ đặt kim xuống mặt đĩa, cũng như nâng kim lên một cách an toàn (và đúng chuẩn) nhất.

4. Bearing

nhung-yeu-to-lam-nen-mot-chiec-mam-dia-than-vinyl-turntable-tot

Bộ phận này cho phép tonearm xoay quanh một điểm để nó di chuyển dễ dàng ra mọi hướng (ngang/dọc) mà không bị khựng hay cấn. 1 tonearm thường có bearing trục ngang và bearing trục dọc, trừ các tonearm uni-pivot thì bearing trục ngang và dọc là một. Các bộ mâm kèm cần trong phân khúc phổ thông thường sử dụng dynamic balanced bearing, gồm 2 bearing xoay cho trục dọc và một bearing xoay cho trục ngang.

nhung-yeu-to-lam-nen-mot-chiec-mam-dia-than-vinyl-turntable-tot

Ngoài ra có một loại bearing còn hiếm thấy hơn, gọi là knife edge bearing. Đây là một bearing được đánh giá rất cao về âm thanh vì có chất tiếng tinh khiết, trong trẻo, thường thấy ở những tay cần đắt tiền của SAEC hoặc SME. Tuy nhiên mới đây, giới chơi turntable lại có thêm một sự lựa chọn tuyệt vời nữa đến từ TEAC với mâm TN-4D sử dụng knife edge bearing mang lại âm thanh rất tốt. Knife edge bearing gồm 1 lưỡi dao nằm gọn vào giữa rãnh trượt, điều khiển trục dọc, tiếp điểm rất nhỏ và độ ma sát thấp nên người chơi vinyl lâu năm thường đánh giá khá cao chúng.

5. Tonearm

Tonearm là cầu nối cực kỳ quan trọng giữa đĩa nhạc và loa. Nó chính là giá đỡ cho cartridge và đầu kim trên mặt đĩa. Có 2 kiểu thiết kế tonearm thông dụng hiện nay là dạng thẳng và dạng cong hình chữ S. Một chiếc turntable tốt cần phải có tonearm với khối lượng nhẹ nhưng cứng cáp để chống rung cho cartridge. Từ đó mới đảm bảo được độ chính xác cho kim dò trên mặt đĩa. Tonearm hình chữ S sẽ có khuynh hướng chống rung tốt, nghe ấm và dày tiếng, trong khi tonearm thẳng thì cho âm thanh nhanh và gãy gọn.

Những chiếc mâm than được đánh giá là tốt sẽ có tonearm bằng chất liệu hợp kim (ví dụ: nhôm), hoặc vài trường hợp sẽ bằng chất liệu sợi carbon, graphite hoặc thậm chí là gỗ. Bạn nên tránh tất cả những chiếc turntable có tonearm bằng nhựa hay nhôm quá mỏng, âm thanh sẽ không hay.

6. Platter (mâm xoay)

nhung-yeu-to-lam-nen-mot-chiec-mam-dia-than-vinyl-turntable-tot

Mâm đĩa là bộ phận xoay (direct-drive hoặc belt-drive) với mục đích chính là giữ và xoay đĩa. Đồng thời cũng giúp ổn định các dao động tốc độ tạo ra bởi motor hoặc ảnh hưởng từ các chấn động bên ngoài. Những chiếc turntable tốt sẽ có mâm rất nặng, đôi khi còn kèm theo cả những chuỗi tạ bên hông để giữ cho mâm có độ cân bằng cao nhất. Chúng ta cũng sẽ cần đến tấm lót để lót phía dưới đĩa, giúp đĩa nằm yên ổn định đồng thời giảm các rung động tần số cao. Nhiều người cũng sử dụng thêm tạ chặn đĩa (clamp) để có được độ ổn định hơn nữa.

7. Nút khởi động/ dừng

Nút nên được thiết kế về bên góc trái dưới của mâm, như vậy dễ thao tác hơn, không lo bị chạm cần, vướng tay.

8. Nút chọn tốc độ

Mâm có nhiều chuẩn tốc độ thì hỗ trợ được nhiều chuẩn đĩa khác nhau. Hiện nay người ta chủ yếu sản xuất ra các đĩa 45 và 33rpm, nếu ai sưu tập đĩa cổ nhiều thì sẽ có thêm các đĩa nhỏ 78rpm. Bạn nên chọn mâm có 2 tốc 33 và 45 là đủ. Nên chọn loại có nút bấm để chuyển tốc chứ đừng chọn loại mâm ta phải thao tác thủ công

9. Chỉnh tốc

Đối với các mâm direct drive, nhất là những mâm cho DJ như Technics SL-1200 hay AudioTechnica AT-LP120 thì việc chỉnh tốc sẽ mang lại hiệu ứng lạ, làm méo tiếng theo ý muốn của DJ, tạo ra các tiếng lạ tai. Đối với mâm belt drive entry level thì không có chức năng này.

10. Cartridge

Đây là thành phần chính quyết định chất lượng âm thanh âm thanh mà bạn sẽ nghe. Cartridge phono có nhiệm vụ tiếp nhận các rung động từ kim quét trên rãnh đĩa. Sau đó chuyển hóa chúng thành tín hiệu điện truyền đến amplifier để khuếch đại và phát ra loa. Người dùng không chuyên thường lẫn lộn cartridge là “một cấu trúc hoàn chỉnh tiếp nhận các rung động từ rãnh đĩa”. Tuy nhiên thực tế thì nó chỉ là phần “hộp chứa” để giữ đầu kim mà thôi. Có rất nhiều kiểu thiết kế cartridge và cũng đa dạng về giá. Nhưng thông dụng (và nên dùng) nhất sẽ là kiểu MM (moving-magnet). Lưu ý rằng cartridge cũng sẽ lão hóa theo thời gian và gây ảnh hưởng đến chất âm.

11. Stylus

Đầu kim stylus được gắn trên cartridge với nhiệm vụ dò trên rãnh âm của mâm than. Chúng được gia công với kích thước chính xác và vừa vặn với rãnh đĩa. Kim stylus có 2 loại là đầu hình elip và đầu tròn, cho tiếp xúc với rãnh âm khác nhau. Đầu kim elip tiếp xúc sâu và sát hơn với rãnh đĩa nên cho chất âm chi tiết hơn. Trong khi đầu kim dạng tròn tiếp xúc ít hơn với rãnh đĩa sẽ làm nó nhạy hơn. Ta sẽ cần phải thay thế đầu kim sau một thời gian sử dụng nhất định (trong khoảng 1.500 ~ 2.000 giờ) để đảm bảo cả chất lượng âm thanh lẫn sự an toàn cho mặt đĩa.

Tổng độ dài của rãnh âm trên một chiếc đĩa vinyl sẽ vào khoảng 800 ~ 900m. Nếu bạn nghe đĩa càng thường xuyên thì kim sẽ càng nhanh mòn. Trong trường hợp kim gắn chết trên cartridge thì bạn sẽ phải thay cả cartridge.

12. Headshell

Headshell là thành phần được thiết kế gắn ở cuối tonearm và nối với phono cartridge. Chúng sẽ có lỗ vặn ốc riêng để gắn cartridge. Chia ra làm 2 loại là lỗ khớp (phù hợp với nhiều loại cartridge) và lỗ cố định (chỉ tương thích với một loại cartridge nào đó, thường là riêng của hãng).

13. Đế (plinth/base)

Đế turntable là phần chân đỡ cho cả cấu trúc máy bên trên. Nhiệm vụ của nó là cách ly ảnh hưởng cơ học từ các thành phần linh kiện của máy. Đế đỡ hầu như luôn được gia công bằng vật liệu nặng.

14. Chân chống rung

Chân chống rung được đặt phía dưới đế giúp giảm rung động từ bên ngoài (mặt bàn, sàn nhà…) lên mâm than. Ngoài ra nó cũng góp phần giúp chiếc turntable nằm ổn định hơn. Nên chọn những mâm có chân chống rung có thể chiều chỉnh được cao độ để dễ chỉnh cho cân bằng.

15. Phím bật/tắt máy